Nguồn: UK Medicines Information, Q&A 368.2
Link bài báo gốc: drive.google.com/file/d/0B_4penUNSSvpTGhrUzNnWmJBaG8/view?usp=sharing
Người dịch: Nguyễn Thị Trang (trangnguyen.hup3@gmail.com)
Người hiệu đính: ThS. DS. Hoàng Thế Chức (hoangthechuc318@gmail.com)
 
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày càng có nhiều bệnh nhân sử dụng thuốc thảo dược và các bệnh nhân này thường không tiết lộ việc sử dụng thuốc thảo dược cho các nhân viên y tế vì nhiều lý do khác nhau.1,2,3 Thuốc có nguồn gốc thảo dược thường bị lầm tưởng là an toàn vì chúng có nguồn gốc thiên nhiên. Tuy nhiên thuốc thảo dược không phải tuân thủ các quy định pháp chế và nhiều thảo được lưu hành trên thì trường như các phương thuốc không được cấp phép.4,5 Do đó, rất khó để dự đoán tính an toàn và bản chất của các thuốc này và có rất ít thông tin tác dụng phụ cũng như tương tác thuốc với các thuốc kê đơn.4
 
Mục hỏi đáp sau đây sẽ tóm tắt các thông tin y văn hiện tại liên quan đến các loại thuốc thảo dược hiện đang được sử dụng phổ biến và việc sử dụng chúng trong thời gian phẫu thuật. Các khuyến cáo về việc ngừng sử dụng thuốc thảo dược trước phẫu thuật cũng được đưa ra.
 
Mục hỏi đáp này chỉ mang tính hướng dẫn và không nhằm muc đích đánh giá tất cả cả các loại thuốc thảo dược.
 
TRẢ LỜI
Có ít thông tin liên quan đến việc sử dụng các loại thuốc thảo dược và những rủi ro trong quá trình phẫu thuật, gây mê(3). Hiện không có thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) nào được tiến hành để đánh giá tác dụng của các thuốc thảo dược trong quá trình phẫu thuật.6 Không có những tiêu chuẩn chính thức hoặc các hướng dẫn được công bố về việc sử dụng thuốc thảo dược trong thời gian tiền phẫu trên quốc tế lẫn ở Vương quốc Anh (UK ).7,8,9
Điều quan trọng là nhân viên y tế cần có kỹ năng khai thác bệnh nhân trước khi phẫu thuật và bệnh nhân cần thông báo đầy đủ tình hình sử dụng thuốc thảo dược cho nhân viên y tế.(Khuyến cáo của Hội gây mê hoàng gia Anh, Hội gây mê của vương quốc Anh, Cơ quan quản lý thuốc và Hội gây mê của Mỹ.10
 
Có một số bài báo đánh giá tổng quát tác động của các loại thuốc thảo dược trong các hoạt động chăm sóc phẫu thuật.6,11,12,13,14,15,16 Các tác giả tập trung đánh giá 8 đến10 loại thuốc thảo dược được sử dụng phổ biến nhất.
 
Thuốc thảo dược có thể tác động đến bệnh nhân phẫu thuật trực tiếp thông qua tác dụng dược lý hoặc tương tác với các loại thuốc thông thường.11 Nếu đặc điểm dược động học, dược lực học của hoạt chất có liên quan đến việc sử dụng các thuốc thảo dược trong quá trinh phẫu thuật, khuyến cáo nên ngừng sử dụng thuốc thảo dược từ 24 giờ đến 2 tuần trước khi phẫu thuật.6,11,14 Cách tiếp cận đơn giản hơn là ngừng tất cả các loại thuốc thảo dược 2 tuần trước khi phẫu thuật.6,11,12,13 Đây cũng là khuyến cáo được Hội gây mê của Mỹ đưa ra.6,13 Một tổng quan tập trung vào đánh giá ảnh hưởng của các loại thực phẩm chức năng và và thuốc thay thế trên quá trình đông máu, cũng khuyến cáo rằng các thực phẩm chức năng nên được dừng 2 tuần trước khi phẫu thuật.16 Nguy cơ chảy máu ở những bệnh nhân phẫu thuật sử dụng các loại thuốc thảo dược đã được nhấn mạnh.17,18
 
Tất cả các bài tổng quan đều đánh giá cao tầm quan trọng của việc khai thác thông tin bệnh nhân.6,11,12,13,14,15 Việc đào tạo các bác sĩ điều trị, các nghiên cứu về việc trao đổi với bệnh nhân là cần thiết để ngăn ngừa các phản ứng bất lợi từ các loại thuốc thảo dược đến bệnh nhân phẫu thuật.
Có chín loại thuốc thảo dược phổ biến nhất bao gồm:
· Cúc dại (Echinacea) được sử dụng để phòng ngừa và điều trị các bệnh nhiễm trùng do virus, vi khuẩn và nấm.6,11,12 Echinacea nên tránh sử dụn trước các phẫu thuật cấy ghép vì nó có thể làm giảm hiệu quả của các thuốc ức chế miễn dịch.12,13 Một trường hợp viêm gan cấp tính ở người lớn19 và suy gan ở trẻ em20 đã được báo cáo sau khi sử dụng echinacea, do đó nên tránh dùng Echinacea trong giai đoạn phẫu thuật vì nó có khả năng gây độc cho gan.15 Echinacea cần được ngừng sử dụng càng lâu càng tốt trước bất kỳ phẫu thuật nào6 lý tưởng là 2 tuần trước khi phẫu thuật.11,12,15
· Ma hoàng được sử dụng để thúc đẩy giảm cân, bổ sung năng lượng và điều trị các bệnh hô hấp như hen suyễn và viêm phế quản.6,11,12 Ephedra chứa nhiều alkaloid bao gồm ephedrin và pseudoephedrin.15 Các tác dụng bất lợi của ephedra bao gồm tăng huyết áp, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh, đột quỵ và động kinh.15 Nó cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng tim mạch dẫn đến bệnh cơ tim.6,11,12,13,15 Nên ngưng dùng Ephedra ít nhất 24 giờ6,15 và lý tưởng nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật.12
· Tỏi có khả năng thay đổi nguy cơ phát triển xơ vữa động mạch bằng cách giảm huyết áp, sự hình thành huyết khối và làm giảm mức độ cholesterol trong máu.6,11,12,13 Tỏi có thể tăng cường tác dụng điều trị chống đông1 và bởi vì tỏi đã được chứng minh là làm giảm kết tập tiểu cầu. Do đó, tỏi phải được ngưng sử dụng 7 ngày trước khi phẫu thuật đặc biệt là nếu có lo ngại nguy cơ chảy máu sau mổ.6,11,15 Lý tưởng nhất, tỏi nên ngưng 2 tuần trước khi phẫu thuật.12
· Gừng được sử dụng cho say tàu xe và chóng mặt cũng như buồn nôn, nôn sau mổ. Đồng thời, nó cũng được sử dụng như một chất chống viêm.11,12,13 Gừng có thể gây hạ đường huyết, và có thể làm tăng nguy cơ chảy máu do tác dụng lên chức năng của tiểu cầu. Gừng nên được dừng lại 2 tuần trước khi phẫu thuật.11,12,15
· Bạch quả được sử dụng để ngăn chặn những tác động của quá trình lão hóa, tăng cường năng lượng, cải thiện stress và vị giác.6,11,12 Nó cũng được sử dụng cho các chứng ù tai, chóng mặt, tăng cường trí nhớ và rối loạn chức năng tình dục.13 bạch quả có thể ảnh hưởng đến quá trình kết tập tiểu cầu và đã có báo cáo riêng lẻ về các phản ứng có hại nghiêm trọng sau khi sử dụng đồng thời với các thuốc chống tiểu cầu.21 Bạch quả nên dừng lại ít nhất 36 giờ trước khi phẫu thuật vì nguy cơ chảy máu.6,11,15 Lý tưởng nhất, bạch quả nên được dừng lại 2 tuần trước khi phẫu thuật.12,15
· Nhân sâm được sử dụng cho một loạt các tình trạng bao gồm stress, mất trí nhớ, rối loạn chảy máu, mất cảm giác ngon miệng và ung thư.6,11,12,13 Nhân sâm có thể gây hạ đường huyết ở bệnh nhân nhịn ăn và cũng có thể gây ức chế tiểu cầu.6,11,12,13 Nó nên được dừng lại ít nhất là 7 ngày trước khi phẫu thuật6,11 và lý tưởng nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật.12,15
· Kava được sử dụng như một giải lo âu và thuốc an thần 6,11,12,13. Nó có thể làm tăng hiệu lực thuốc an thần của thuốc mê và phải được dừng lại ít nhất 24 giờ trước khi phẫu thuật 6,15 và lý tưởng nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật.11,12,17
· Wort St John được sử dụng rộng rãi như là một thuốc chống trầm cảm. Nó ảnh hưởng đáng kể đến chuyển hóa của nhiều loại thuốc khác do cảm ứng các enzym cytochrome P450.6,11,12,13 Wort St John có thể làm giảm tác dụng của nhiều loại thuốc thông thường bao gồm warfarin, alfentanil, midazolam và lidocain. Nó nên ngưng 5-7 ngày trước khi phẫu thuật đặc biệt là phẫu thuật cấy ghép hoặc nếu bệnh nhân cần warfarin hậu phẫu.6,11,15 Lý tưởng nhất, Wort St John cần ngừng 2 tuần trước khi phẫu thuật.11,12
· Valerian được sử dụng cho chứng mất ngủ. Bởi vì nó gây ra ảo giác, liều dùng nên được giảm dần trong vài tuần trước khi phẫu thuật.6,11,12,15 Valerian không nên dừng lại đột ngột vì nó gây ra nguy cơ của hội chứng cai thuốc.6,11,12
Tóm tắt
· Dựa trên dược động học và dược lực của các thuốc thảo dược, các thuốc thảo dược được khuyến cáo ngưng sử dụng từ 24 giờ đến 2 tuần.
· Khuyên cáo thông thường các loại thuốc thảo dược nên dừng lại 2 tuần trước các phấu thuật đã dự kiến.
· Bệnh nhân cần thông báo đầy đủ cho nhân viên y tế về các thuốc thảo dược đang dùng và nhân viên y tế cần khai thác thông tin sử dụng thuốc của bệnh nhân.

HẠN CHẾ
Các thông tin khoa học được công bố về sự an toàn của các loại thuốc thảo dược ở bệnh nhân trải qua phẫu thuật hiện còn hạn chế. Danh sách thuốc thảo dược được trình bày trong bài đánh giá này là không đầy đủ, các thuốc không có trong bản Hỏi Đáp này không có nghĩa là thuốc đó là loại thuốc thảo dược an toàn để sử dụng trong giai đoạn phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo
1. Barnes J, Anderson LA and Phillipson JD. Herbal Medicines. 3 rd Edition. Pharmaceutical Press: London. 2007.
2. Collins D, Oakley S and Ramakrishnan V. Perioperative use of herbal, complementary, and over the counter medicines in plastic surgery patients. Journal of Plastic Surgery. 2011; 11: 244-253.
3. Pass SE and Simpson RW. Discontinuation and reinstitution of medicines during the perioperative period. American Journal of Health-Syst Pharm 2004; 61: 899-912.
4.https://www.gov.uk/government/collections/traditional-herbal-medicines-registration-form-and-guidance
https://www.gov.uk/apply-for-a-traditional-herbal-registration-thr
truy cập vào 25/2/2015
5. Javed F, Golagani A and Sharp H. Potential effects of herbal medicines and nutritional supplements on coagulation in ENT practice. The Journal of Laryngology and Otology 2008; 122:116-119.
6. Ang-Lee MK, Moss J and Yuan CS. Herbal medicines and perioperative care. JAMA 2001; 286 No2: 208-216.
7. McMillan R and Taylor L. Harmless herbal medicines in day surgery? The Journal of One-Day Surgery 2005; 15: 36-38.
8. Whelan N. Herbal medicines and surgery. Pharmacy Department. St Vincent’s University Hospital.2003.
9. Joint Formulary Committee. British National Formulary. 63 ed. London: British Medical Association and Royal Pharmaceutical Society of Great Britain; March 2012.
10. Hogg LA and Foo I. Management of patients taking herbal medicines in the perioperative period: a survey of practice and policies within the anaesthetic departments of the United Kingdom. European Journal of Anaesthesiology 2010; 27: 11-15.
11. Trapskin P and Smith KM. Herbal medications in the perioperative orthopaedic surgery patient. Orthopaedics 2004; 27: 819-822.
12. Hodges PJ and Kam PCA. The peri-operative implications of herbal medicines. Anaesthesia 2002; 57: 889-899.
13. Sabar MD, Kaye AD and Frost EAM. Perioperative considerations for the patient taking herbal medicines. Heart Disease 2001; 3: 87-96.
14. Whinney C. Perioperative medication management: General principles and practical applications.Cleveland Clin J Med 2009;76: S4: S126-S132
15. Wong A and Townley SA. Herbal Medicines and Anaesthesia. Cont Edu Anaesth Crit Care and Pain 2011;11:14-17.
16. Norred CL and Brinker F. Potential coagulation effects of preoperative complementary and alternative medicines. Alternative Therapies 2001; 7: 58-67.
17. Gray S, West LM. Herbal medicines- a cautionary tale. N Z Dent J. 2012; 108:68-72
18. Wong WW et al. Bleeding risks of herbal, homeopathic, and dietary supplements. A hidden nightmare for plastic surgeons? Aesth Surg J 2012; 32:332-46
19. Kocaman O, Hulagu S, Senturk O. Echinacea-induced severe acute hepatitis with features of cholestatic autoimmune hepatitis. Eur J Intern Med 2008;19:148
20. Lawrenson JA et al. Echinacea-induced acute liver failure in a child. J Pediatr and Child Health 2014; 50;840-42
21. Stockley’s Herbal Medicines Interactions. 2 nd Edition. Pharmaceutical Press: London. 2013.Accessed via Medicines Complete 25/2/2015